(3) آموزش مجازی یا آموزش حضوری مجازی شده

بنام خدا

قبل از اینکه بطور تخصصی و حرفه ای وارد بحث تولید محتوا شوم تلاش خواهم کرد تا نگاه استراتژیک خودم نسبت به آموزش مجازی را تشریح کنم. شاید بعضی از دوستان با این نگاه موافق نباشند اما به هر حال من بر این اساس پیش رفته ام. در نوشته های قبل به نوع سرمایه گذاری و تعریف پروژه در تولید محتوا و مقایسه آموزش مجازی با آموزش حضوری و خواندن یک متن اشاره کردم و در اینجا می خواهم در باره نگاه به طراحی محتوا صحبت کنم.

سال ها قبل که مشغول طراحی چند سیستم کامپیوتری مانند سیستم فهرست بها و صورت وضعیت کارهای ساختمانی و سیستم انبار مشغول بودم ( این سیستم ها با زبان کلیپر توسط دوستم کد نویسی شدند) دائماً به مدیران تذکر می دادیم که سیستم کامپیوتری قرار نیست سیستم دستی را مکانیزه کند. بلکه یک سیستم کامپیوتری تفکر خود را بر اساس انجام امور با کامپیوتر استوار می کند. یعنی وقتی شما کاری را با دست انجام می دهید محدودیت هایی را پذیرفته اید که ممکن است در طراحی سیستم کامپیوتری اساساً آن محدودیت ها حذف شوند. امروز هم احساس می کنم همین مسئله در آموزش مجازی تکرار شده است. بعضی از مدیران و کارشناسان که در حال کار در رابطه با آموزش مجازی هستند فکر می کنند که باید آموزش حضوری در کلاس با حضور استاد، دانشجو ، تخته سیاه یا سفید، جزوه یا کتاب و تکلیف شب و امتحان و حتی نت برداری دانشجو را هم کامپیوتری کنند. در حالی که این سیستم آموزش از قرن ها قبل که کامپیوتر و تکنولوژی ارتباطات وجود نداشتند بدینگونه پایه گذاری شده بود. اما اگر از روز اول که بشر به فکر آموزش می افتاد این تکنولوژی ها و سیستم های ارتباطی وجود داشتند آیا سیستم آموزش اینگونه طراحی می شد؟ 

بعضی مواقع افراد آنقدر به وضعیت موجود دل می بندند که نمی توانند نسبت به وضعیت متفاوت هیچ تصوری داشته باشند. به عنوان مثال برای بعضی ها تصور آموزش عالی بدون کنکور غیر ممکن یا مشکل است. دانشجویی که در یکی از رشته های خوب مورد علاقه اش و بدون کنکور مشغول به تحصیل شده بود می گفت بعضی از اساتید ما دائماً تکرار می کنند که ما با چه مشقت و سختی به این رشته آمدیم و نمی دانیم شما چگونه اینقدر راحت و بدون کنکور وارد دانشگاه شده اید و حتماً در این مسیر مشکلی وجود دارد یا در آینده مشکلی پیش خواهد آمد. به نظرم ایشان تنها ورود به دانشگاه را پس از گذراندن دوران سخت دبیرستان، کلاس کنکور، پرهیز از تفریح و شادی و تنها تست زدن بیش از 10 ساعت در روز، افسردگی برای بازندگان کنکور، بیماری های عصبی و معده ناشی از استرس برای برندگان و بازندگان کنکور، هزینه بالای کلاس ها و مشاوره های کنکور و انتخاب رشته برای خانواده ها،  درگیری سرمایه و انرژی و توان میلیون ها نفر از جامعه برای گذر از مرحله کنکور و تنها قبولی در دانشگاه، درست می دانند. انرژی و سرمایه ای که تنها مهارت تست زدن را به دانش آموزان می دهند و آن هم پس از مدتی فراموش می شود چرا که هیچ استفاده ای در زندگی آینده کنکوری ها ندارد.

خوب بعد از این درد دل برگردیم به موضوع آموزش مجازی. مشابه همان تفکری که بلای کنکور را در حدود نیم قرن بر زندگی مردم این کشور پایدار و مستدام کرده است در سایر حوزه ها هم بدنبال نقش آفرینی است. وقتی در بعضی از سایت های معتبر که ادعای آموزش مجازی دارند می بینم از یک کلاس فیلم گرفته اند و بصورت پخش آنلاین (Streaming)  با قیمت های گزاف یا برخی رایگان در حال عرضه به علاقمندان هستند، احساس می کنم افراد کمی مانند من فکر می کنند. حتی در متن استاندارد ملی 10000 که عنوان آموزش الکترونیکی (مجازی)- ویژگی ها را دارد می توان رد پای این نحوه تفکر را دید.

من نمی خواهم نظر خود را در باره اینکه راه درست کدام است، به خواننده تحمیل کنم اما فکر می کنم قبل از تولید محتوا باید در این باره بسیار اندیشید. به قول شاعر معروف سهراب سپهری، چشم ها را باید شست، جور دیگر باید دید...