«کتاب فوق العادهای است؛ احتمالا بهترین کتابی که بعد از قواعد دیجیتال نوشته هال وریان و کارل شولتز نگاشته شده است. نویسندگان مهندساند، نه اقتصاددان و نتیجه کارشان گفتگویی طولانی و دوستانه با جنّی است که از چراغ جادو در آمده و هدفش کمک به کسانی است که نمیخواهند در آرزوی بسیار مهم سومشان، همان اشتباه همیشگی را بکنند.»
دیوید وارش، نویسنده کتاب «دانش و ثروت ملل»
«انفجار دیجیتال کتابی است بهموقع، مهم و بسیار خواندنی در باب شیوه تولید و مصرف اطلاعات در عصر حاضر و مهمتر از آن، در باب تغییرات ژرفی که، در مقام اعضای جامعه، درگیر عواقب آنیم.»
کرِیگ سیلورستاین، مدیر فناوری گوگل
«این کتاب مروری است بر مسایلی که جامعه ما با وابستگی هر چه بیشتر به اینترنت و وب جهانگستر با آنها مواجه است. هر شهروند مطلعی باید این کتاب را بخواند و دیدگاه خودش را در باره این مسایل شکل بدهد. پس از مطالعه این کتاب، در باره نحوه و حتی ضرورت استفاده از وب برای شکل دادن به افکارتان، تامل خواهید کرد.»
جیمز اس. میلر، معاون ارشد سیاست و راهبرد فناوری مایکروسافت
***
هر روز، حجمی باور نکردنی از اطلاعات، به صورت عکس، موسیقی، متن، صدا، ویدیو، نقشه، دادههای خام، جدول آماری، نمودار و به تازگی بو و اجسام قابل چاپ با چاپگر سه بعدی، در سپهر عظیم اینترنت و وب تولید، توزیع و مصرف میشود. کامپیوتر، تبلت، گوشی همراه، تلفن اینترنتی، دوربین امنیتی و به تازگی ساعت و دیگر گجتهای پوشیدنی و گستره وسیعی از نرمافزارهایی که روی سختافزارهای کم و بیش و یا همیشه متصل، مبدا یا مقصد جریان اطلاعاتاند.
جریان آرام زمانه سقراط، با ابداع گوتنبرگ خروشید و شتاب گرفت و در عصر اینترنت، نه به فوران، که به انفجاری از بیتها انجامید. انفجاری که کسب و کار، حریم خصوصی، مالکیت آثار، نظارت و کنترل، هویت و بسی مفاهیم و حوزههای دیگر را دگرگون کرده و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و حقوقی بسیاری داشته است.
«انفجار دیجیتال» با کندوکاو در گذشته و حال، جایگاه و آینده محتملمان را در فضای سایبر ترسیم میکند.
“وقتی به تماشای انفجار دیجیتال مینشینیم، در نگاه اول، کاملاً بیخطر، سرگرمکننده و حتی آرمانشهری به نظر میرسد. اما …”
این جمله در فصل نخست کتاب “
انفجار دیجیتال” آشکارا بوی هشدار میدهد و به خواننده کتاب میفهماند که با کتابی جدی و مهم روبرو است. کتابی که رهایتان نخواهد کرد. کتابی که پس از خواندن آن، نگاهی متفاوت به پیشرفتهای حوزه فناوری اطلاعات و اینترنت خواهید داشت. راستش را بخواهید، پس از خواندن این کتاب متوجه میشویم که راحتی ناشی از پیشرفت فناوری اطلاعات بدون هزینه هم نبوده و ما حریم خصوصیمان را به پای این راحتی قربانی کردهایم. گزینه بازگشتی هم در کار نیست!
حتما میپرسید چرا به سراغ این کتاب رفتم. پاسخ این که بر روی جلد این کتاب دو نام بزرگ در کنار هم نشسته بود و همین همنشینی برای تردید نکردن در خرید و خواندن کتاب کافی بود. یکی نام
انتشارات مازیار که به راستی در حوزه ترویج عمومی علم، عملکردی ستودنی داشته و دوم، نام دوست بزرگوار، جناب امیر سپهرام که برگردان کتاب به فارسی را انجام داده و چه زیبا و تحسینبرانگیز این کار را انجام داده است. شما همراهان همآفرینی حتما به خاطر دارید که پیش از این شاهکاری بنام “
کم عمقها” را از همین مترجم و ناشر خدمتتان معرفی کرده بودم.
این کتاب ارزشمند با معرفی مفهوم انفجار دیجیتال شروع میشود و به تدریج و لایه لایه عمق باورنکردنی تاثیر این انفجار بر زندگی ما را رو میکند. وقتی کار به اینجا میرسد، نگاهی به دور و برتان خواهید انداخت و از شدت نقض حریم خصوصیتان متعجب و هراسناک خواهید شد. سپس کتاب به موازنه قدرت میان قاعدهمندی فضای دیجیتال و نقض حریم خصوصی میپردازد و روند تضعیف حریم خصوصی و مواقومتها در برابر آن را برمیشمرد. سپس موضوع پیچیده حقوق مالکیت فکری در فضای انفجار دیجیتال مورد کاوش قرار میگیرد که به راستی موضوع مهم و جذابی است.
دستکم دو نکته مهم از باب مدیریت نوآوری در این کتاب وجود دارد. نخست نقش کلیدی تصمیمات سیاستگزاران در حوزه رگولاتوری فضای دیجیتال و تاثیر آن بر توسعه فناوری است. در این زمینه نمونههای بسیار باارزشی در کتاب معرفی شده است. دوم پیامدهای غیرعمد و پیشبینی نشده توسعه فناوری در ایجاد تغییرات اجتماعی و سپس شکلگیری موج جدیدی از فناوریها بر پایه تقاضای اجتماعی جدید است. در صفحه هشتاد و یک کتاب در این باب آمده: “دگرگونی فناوری و دگرگونی اجتماعی همدیگر را تقویت میکنند… امروزه نهادهای اجتماعیای که توسط فناوری تشکیل یا تقویت شدهاند، از کاربردهای عملیای که فناوری در ابتدای امر آبستنشان بوده اهمیت بیشتری یافتهاند. وقتی سبک زندگی تغییر میکند، دیگر حتی فکر هم نمیکنیم به چه چیزهایی بستگی دارد.”
ضمن تبریک و خسته نباشید به جناب سپهرام و انتشارات مازیار بابت خلق اثری چنین ارزشمند، خواندن این اثر را به همراهان خوب همآفرینی پیشنهاد میکنم. در عین حال فرازهایی از کتاب را در ادامه خدمتتان تقدیم میکنم:
“انفجار دیجیتال همه چیز را دگرگون میکند … دولتها، شرکتهای بزرگ و دیگر اولیای امور در حال بهره گرفتن از این آشوباند و ما، با این که هر کدام نفع یا ضرری در ماحصل این وضعیت داریم، هنوز از وقوعش هم خبردار نیستیم.” (ص ۲۰)
“این کتاب، فراتر از علم، تاریخ، قانون و سیاست، یک زنگ هشدار است. نیروهایی که آینده شما را میسازد از نوع دیجیتالاند. پس باید بشناسیدشان.” (ص ۲۰)
“تا مدتها، شتاب پیشرفت فناوری چنان آهسته بود که به جامعه امکان میداد در عمل بیاموزد چگونه از مزایای فناوریهای جدید بهره ببرد و از سوء استفاده از آنها پیشگیری کند. این ویژگی باعث میشد جامعه بتواند، در بیشتر موارد موازنه برقرار کند. اما در اواخر دهه ۱۹۵۰، فناوریهای الکترونیکی نوظهور (کامپیوتر و مخاربرات) این توازن را به هم زد.” (ص ۸۹)
“بالاخره کدام را باید ترجیح بدهیم: دنیای نوین با اثر انگشت دیجیتالمان در جایجایش و هشیاری مدام از این که ردگیری میشویم، یا دنیای قدیمی با اندکی رد پای دیجیتال و حس ایمنی بیشتری از چشمان نامحرم؟ اصلا، پرسیدن چنین سوالی چه معنایی دارد، وقتی که دیگر نمیتوان دنیا را به نسخه قدیمی برگرداند؟” (ص ۹۷)
“انفجار دیجیتال قدرت مستند کردن افکار را در دستان عامه مردم قرار داد. انتقال در فناوری بسیاری از واسطهایی را که زمانی برای تهیه یک کتاب یا یادداشتی اداری لازم بود، حذف کرد. در نتیجه، قدرت ناظر بر آن افکار مستند شده هم منتقل شد. اقتداری که زمانی از کنترل فیزیکی آثار مکتوب و چاپی بر میآمد، به دست افرادی افتاد که آنها را مینوشتند. تولید اطلاعات مردمسالارانه شد. هرچند این مردمسالاری همیشه پایان خوشی نداشته است.”(ص ۱۴۰)
“گر چه جستجو، یافتن چیزها را در مخاذن عظیم اطلاعات دیجیتال میسر میکند، اما خود چیزی فراتر از جستجوی ساده و سریع در کتابخانه دیجیتال است. جستجو شکل جدید کنترل اطلاعات است.” (ص ۱۴۴)
“جستجو، برای کاربران، قدرت یافتن چیزها است و برای کسی که موتور جستجو را کنترل میکند، قدرت شکل دادن به آن چیزی است که کاربران میبینند. با این حال، این قدرت شکل سومی هم دارد. از آن جایی که شرکت مالک موتور جستجو سوابق همه پرس و جوهای ما را ضبط میکند، صاحب قدرتی میشود که از دانستن هر آن چه میخواهیم بدانیم برمیخیزد.” (ص ۱۴۵)
“انفجار دیجیتال هم قدرت ارتباطات لحظهای و هم قدرت استرداد لحظهای محتوا را به ما میبخشد. اما هر کنش دیجیتالی اثر انگشت دیجیتالی هم به جا میگذارد. بیتها سختجاناند و حرف دیجیتالی را که گفته میشود، به سختی میتوان پس گرفت.” (ص۱۶۰)
“از آنجایی که جستجو درگاه اطلاعات وبمحور است، شاید کنترل نتایج جستجو امکان کنترل تفکر مردم را هم فراهم سازد.” (ص ۱۸۹)
“شگفتانگیز این که در حال حاضر، ارزش بازار دسترسی به اطلاعات بیش از ارزش بازار خلق اطلاعات است… خلق و بازتوزیع قدرت یکی از اثرات جانبی نامنتظره صنعت جستجو است.” (ص ۱۹۷)
آموزش پیشنهادی