تفکر نقادانه چیست ؟

راهنمای تفکر انتقادی (پرسیدن سوال های به جا)

نویسنده اصلی این کتاب ، نیل براون یک کره ای الاصل آمریکایی تبار محسوب می شود که سال هاست تفکر انتقادی را در دانشگاه های آمریکا تدریس می کند.

این کتاب جزو آثار کلاسیک آمریکا به شمار می رود. تفکر انتقادی نیز به عنوان یک مبحث میان رشته ای در دانشگاه های مختلف جهان تدریس می شود. رویکرد نویسنده در تفکر نقادانه پرسیدن سوال است، به این ترتیب که نویسنده کتاب ۱۱ سوال را برای سنجش صحت و سقم یک استدلال مطرح می کند.

مخاطب کتاب نیز با پرسیدن نوبتی این سوالات می تواند صحت یک استدلال را سنجش کند. هر یک از سوالات در قالب یک فصل جداگانه شرح داده شده اند و در فصل پایانی کتاب نیز استدلالی آورده شده و بر اساس این ۱۱ سوال سنجش شده است.

سوالات تفکر نقادانه با تشخیص ادعای استدلال آغاز می شود و به ترتیب تشخیص فرض های نویسنده، تشخیص شواهد و قرائنی که نویسنده آورده است و … پیش می رود.

 تفکر انتقادی از ترکیب پنج فرایند زیر تشکیل شده است:

۱- تفکر فعالانه: استفاده فعالانه از هوش، اطلاعات و توانایی‌ها به منظور مواجهه موثر با موقعیت‌های زندگی.

۲- وارسی موقعیت‌ها توسط پرسشهای اکتشافی: یکی از جنبه‌های مهم تفکر نقاد، وارسی موقعیت‌ها به وسیله سوالات مختلف است. در واقع توانایی طرح سوالات مناسب از جمله سوالات مربوط به اطلاعات، کاربرد، تجزیه و تحلیل، ترکیب و ارزشیابی، یکی از قوی‌ترین ابزارهای تفکر است.

۳- مستقلانه اندیشیدن: عبارت است از ادغام نظر خود در ساختارهای اجتماعی بدون فدا کردن استقلال یا خودمختاری شخص.

۴- نگاه کردن به موقعیت از زوایای گوناگون: در این قسمت موضوع مطرح شده از دیدگاههای مختلف مورد بررسی قرار می‌گیرد.

۵- ارائه نظرات و ایده‌ها به روشی سازمان یافته و به دور از قضاوت و سایر موانع ارتباطی موثر، بخش دیگری از تفکر نقادانه را تشکیل می‌دهند.

ام. نیل براون استیوارت ام کیلی