سوال های کوچینگ ، یکی از بخشهای کلیدی فرایند کوچینگ است . یک کوچ خوب سوال های درست می پرسد تا به مراجع کمک کند به بهترین پاسخهایش دسترسی پیداکند. در دنیای کوچینگ، پرسیدن سوال صرفاً ابزاری برای جمعآوری اطلاعات نیست؛ بلکه اصلیترین ابزار برای ایجاد تحول، کشف پتانسیلها و گسترش زاویه دید مراجع (کلاینت) است. در واقع، در کوچینگ گفته میشود که «پاسخها در درون خود مراجع است و کوچ با سوالاتش، چراغ قوه را روی نقاط تاریک ذهن او میاندازد.»
سوالات قدرتمند و موثر در کوچینگ (Powerful Questions) دارای ویژگیهای مشخصی هستند که در ادامه به تفصیل بررسی شدهاند:
۱. باز هستند (Open-ended)
سوالات خوب در کوچینگ با کلماتی مانند «چه چیزی»، «چگونه»، «کی» و «کجا» شروع میشوند و نمیتوان به آنها با یک «بله» یا «خیر» ساده پاسخ داد. سوالات باز، مراجع را وادار به تفکر و توضیح میکنند.
- سوال بسته (نامناسب): آیا از شغل فعلیات راضی هستی؟ (جواب: نه)
- سوال باز (کوچینگی): چه عواملی در شغل فعلیات باعث نارضایتی تو شدهاند؟
۲. بدون قضاوت و خنثی هستند (Non-judgmental)
سوال کوچینگی نباید حاوی سرزنش، نصیحت یا جهتدهی پنهان باشد. کوچ نباید نظر شخصی خود را در قالب سوال به مراجع تحمیل کند (سوالات هدایتکننده یا Leading Questions در کوچینگ ممنوع هستند).
- سوال قضاوتگرایانه: چرا دوباره همان اشتباه قبلی را تکرار کردی؟
- سوال خنثی: چه اتفاقی افتاد که نتیجه کار با آنچه برنامهریزی کرده بودی متفاوت شد؟
۳. آیندهنگر و راهحلمحور هستند (Forward-looking)
برخلاف روانکاوی که ریشه در گذشته دارد، کوچینگ متمرکز بر حال و حرکت به سمت آینده است. سوالات خوب به جای گیر کردن در باتلاق مشکلات گذشته، تمرکز مراجع را به سمت یافتن راهحل برای آینده سوق میدهند.
- تمرکز بر گذشته: چرا پروژه شکست خورد؟
- تمرکز بر آینده: برای اینکه پروژه بعدی موفق شود، دقیقاً به چه منابع یا تغییراتی نیاز داری؟
۴. کوتاه، ساده و شفاف هستند (Simple & Clear)
یک سوال خوب، نیازی به مقدمهچینی طولانی ندارد. سوالات چندبخشی و پیچیده، ذهن مراجع را سردرگم میکنند. قاعده کلی این است: در هر لحظه فقط یک سوال بپرسید.
۵. آگاهیبخش هستند و نقاط کور را هدف میگیرند (Evocative)
سوالات قدرتمند، مراجع را به مکث وادار میکنند. اگر بعد از پرسیدن سوال، مراجع بگوید: «سوال خیلی خوبی بود، تا به حال به این موضوع از این زاویه نگاه نکرده بودم»، یعنی شما یک سوال عالی پرسیدهاید. این سوالات فرضیات ذهنی مراجع را به چالش میکشند.
- مثال: اگر ترس از شکست وجود نداشت، همین الان چه تصمیمی میگرفتی؟
۶. به جای «چرا»، از «چه چیزی» استفاده میکنند
کلمه «چرا» (Why) معمولاً گارد دفاعی افراد را بالا میبرد، زیرا ذهن انسان آن را به عنوان یک بازخواست یا حمله شخصی تفسیر میکند و بلافاصله به دنبال توجیه میگردد. کوچهای حرفهای معمولاً «چرا» را به «چه چیزی» (What) یا «چگونه» (How) تبدیل میکنند.
- سوال با چرا: چرا این کار را نکردی؟
- جایگزین کوچینگی: چه چیزی مانع از انجام این کار شد؟
مدل مفهومی اثربخشی سوالات کوچینگ
اگر بخواهیم ویژگیهای یک سوال قدرتمند را در قالب یک رابطه مفهومی و تحلیلی نشان دهیم، میتوانیم اثربخشی سوال (EEE) را تابعی از سه متغیر در نظر بگیریم:
E=O×AJ+C E = \frac{O \times A}{J + C} E=J+CO×A
در این رابطه:
- متغیر OOO: میزان باز بودن سوال (Openness)
- متغیر AAA: میزان آگاهیبخشی و چالشبرانگیز بودن (Awareness)
- متغیر JJJ: میزان قضاوت نهفته در سوال (Judgment)
- متغیر CCC: میزان پیچیدگی کلامی (Complexity)
همانطور که مشخص است، هرچه قضاوت (JJJ) و پیچیدگی (CCC) به عدد 000 نزدیکتر شوند، اثربخشی سوال به شدت افزایش مییابد.
همچنین در کوچینگ یک قانون طلایی وجود دارد که به نسبت طلایی گفتگو معروف است: مراجع باید 80%80\%80% از زمان جلسه را صحبت کند و کوچ تنها در 20%20\%20% مواقع صحبت میکند (که آن هم عمدتاً شامل گوش دادن فعال، بازخورد و پرسیدن سوال است). سوالات خوب دقیقاً ابزاری هستند که این نسبت 80/2080/2080/20 را حفظ میکنند.
نمونه هایی از بهترین سوال های کوچینگ ؟
۱. مایل هستید در پایان این جلسه به چیزی دست پیدا کنید؟
من در ابتدای هر جلسه کوچینگ این سوال یا سوالی مشابه به این می پرسم. بدین روش هم برای مشتری هم برای من شفاف خواهد شد که بر روی چه موضوعی کار خواهیم کرد که باعث می شود مسیر درست را ادامه داده و مشتری احساس کند که از کوچینگ این واقعا بهره مند می شود.
۲. در حال حاضر در زندگی به دنبال چه چیزی هستید؟
این سوال به صورت فریب دهنده ای ساده و قدرتمند می باشد. همه ما این روزها بسیار مشغول هستیم، با وجود همه این ها، اغلب این سوال غیر ضروری و نامناسب در نظر گرفته میشود و می تواند یک درس بسیار قوی باشد که ما به مشتری هایمان کمک کنیم تا پذیرفتن مسئولیت برای رویارویی با آن را بیاموزند.
نکته: من همچنین این سوال ها را نیز دوست دارم و می پسندم “بیشتر از زندگی چه چیزهایی می خواهی؟” و در ادامه “چه چیزهایی کمتر می خواهی؟
۳. اگر می توانستید یک چیز را همین الان تغییر بدهید آن چه چیزی بود؟
این سوال را زمانی استفاده کنید که مشتری احساس سردرگمی دارد و یا برای انتخاب یک موضوع و تمرکز بر آن ناتوان است.
۴. چگونه آگاه خواهید شد که آن فعالیت را کامل کرده و به هدف دست یافته اید؟
این ممکن است که یک سوال خسته کننده به نظر برسد اما کمبود شفافیت دلیل اصلی این است که افراد فعالیت های شان را کامل انجام نمی دهند تا به هدف برسند. در عوض به مشتریان کمک کنید تا ثابت شدن را بیاموزد زیرا هنگامی که ما کاملاً شفاف باشیم آغاز کردن فعالیتها و مشاهده پیشرفت( که حس خوبی می دهد) و آگاهی از زمان جشن گرفتن آسانتر خواهد بود.
۵. اولین یا آسان ترین قدم چیست؟
این سوال را زمانی استفاده کنید که اهداف بزرگی پیش روی شماست، هنگامی که یک مشتری احساس سردرگمی دارد و غرق در جزئیات است و یا درباره مقدار تلاش و کاری که برای هدفشان لازم است نگران میباشند.
نکته: من معمولاً این را هم اضافه می کنم که در طول هفته یا ماه آینده یا “فردا” البته بسته به هدف یا مشتری
۶ چه سوال هایی را نمی خواهید که از شما بپرسیم؟
مشتریهای شما به این سوالات که مربوط به زمینهای است که آنها اجتناب می کنند پاسخ می دهد.
شفاف کردن این موضوع و برطرف کردن این مشکل تقریباً همیشه یک لحظه قدرتمند در روابط کوچینگ ما می باشد.
۷. این موضوع چگونه به شما کمک می کند؟
با توجه به رفتار خودتخریبی، این سوال نیز می تواند یک راهنمای خوب برای این موضوع که چرا آنها ممکن است که خودشان را تخریب کنند باشد. افراد اغلب زمانی کارشکنی میکنند که جوانب ترسناک تغییر یا فواید ایجاد نکردن تغییر را به طور کامل تایید یا تصدیق نکردهاند.
نکته: سوال دیگری که باید بپرسید این است که “فایده اینکه در همان مرحله ای که هستیم بمانیم چیست؟”
۸. چگونه جشن خواهید گرفت؟
من این سوال را فقط برای اهداف بزرگ نمی پرسم، بلکه برای زمانی که یک فعالیت سخت نیز کامل میشود می پرسم.
جشن و خوشحالی اغلب یا نادیده گرفته میشود و یا برای پرداختن به موضوع بعدی زود سپری میشود، اما بدون ابراز خوشحالی زندگیمان به راحتی یک اتفاق متوالی میشود.
۹. چه مشکلی با آنچه که شما در حال حاضر هستید وجود دارد ؟و شما در چه مواردی عالی هستید؟
من این سوال را زمانی می پرسم که شرایط مشتری ها در بعضی از موارد تغییر کرده یا بهتر شده هنگامی که x و y مجهول ها به دست آوردیم. به جای اینکه ارزش هایی که در حال حاضر دارند را برای ایشان قائل بشویم.
نکته: این سوال را مشتاقانه و با ملایمت بپرسید. از آنجایی که شماکوچ آنها هستید، اگر دوست داشته باشید میتوانید مطلبی را هم اضافه کنید. مثل این که چون من یک زن زیبا یی را هم در ظاهر و هم در باطن میبینم که به طور عمیق به x اهمیت می دهد.
۱۰. بزرگترین موفقیت شما از این جلسه چه بود؟
من این سوال را در انتهای هر جلسه میپرسم این باعث می شود که مشتری به فواید کوچینگ فکر کند و ببیند که کجا در حال آموختن و رشد کردن است و چه چیزهایی برای آنها اهمیت دارد همچنین با آگاهی از اینکه چه چیزهایی بیشتر برای آنها مهم است و با دیدن مطالبی که مشتریان در طول سالها مواجه میشوند خود نیز بفهمم که چرا افراد به کوچینگ روی می آورند.
خوشحال میشویم شما هم بعضی از سوال های کوچینگ را که تا به حال برخورد کردهاید برای ما بفرستید.
دوره کوچینگ برای رهبران دوره ای کاربردی و مفید که در مورد کوچینگ به شما توضیح میدهد.
کوچینگ ،یک سفر بی نظیر و فوق العاده که زندگی شما را متحول خواهد کرد


برای گردآوری بهترین سوالات کوچینگ، باید به سراغ بزرگترین نامهای این حوزه مانند تیم گالوی (Tim Gallwey) (بنیانگذار مدل بازی درونی)، سر جان ویتمور (Sir John Whitmore) (خالق مدل GROW)، مایکل بانگی استانیر (Michael Bungay Stanier) (نویسنده کتاب عادت کوچینگ) و استانداردهای فدراسیون بینالمللی کوچینگ (ICF) برویم.
در مکتب کوچینگ مدرن (برگرفته از ایده تیم گالوی)، یک فرمول ریاضی و مفهومی بنیادین وجود دارد که هدف تمام سوالات کوچینگ را نشان میدهد:
P=p−i P = p – i P=p−i
در این معادله:
- متغیر PPP: عملکرد نهایی فرد (Performance)
- متغیر ppp: پتانسیل درونی فرد (Potential)
- متغیر iii: موانع و تداخلات ذهنی (Interference)
وظیفه بهترین سوالات کوچینگ این است که متغیر iii (ترسها، باورهای محدودکننده و سردرگمیها) را به حداقل برسانند تا عملکرد (PPP) به حداکثر پتانسیل (ppp) نزدیک شود.
در ادامه، ۲۰ مورد از قدرتمندترین سوالات کوچینگ در سطح جهانی، در ۵ فاز کاربردی دستهبندی شدهاند:
فاز ۱: شروع طوفانی و تعیین مسیر (Goal Setting & Opening)
این سوالات برای شفاف کردن هدف جلسه و هدایت ذهن مراجع از حاشیه به متن طراحی شدهاند.
۱. چه چیزی در ذهن داری که امروز میخواهی دربارهاش صحبت کنیم؟
(منبع: Michael Bungay Stanier – معروف به سوال شروعکننده)
این سوال، مالکیت جلسه را مستقیماً به مراجع میسپارد و نشان میدهد که دستور کار دست اوست.
۲. در پایان این جلسه، چه دستاوردی باعث میشود احساس کنی این گفتگو برایت کاملاً مفید بوده است؟
(منبع: مدل GROW اثر Sir John Whitmore)
این سوال نقطه BBB (مقصد نهایی جلسه) را در ذهن مراجع شفاف میکند و از پراکندهگویی جلوگیری میکند.
۳. الان دقیقاً چه چیزی برایت بیشترین اهمیت را دارد؟
هنگامی که مراجع درگیر مسائل مختلف و درهمتنیده است، این سوال اولویت اصلی را از میان هیاهو بیرون میکشد.
۴. اگر این چالش کاملاً حل شود، چه چیزی در زندگی یا کسبوکارت تغییر میکند؟
این سوال به مراجع کمک میکند تا تصویرسازی ذهنی مثبتی از نتیجه داشته باشد و انگیزه لازم برای تغییر را پیدا کند.
فاز ۲: واکاوی، ایجاد آگاهی و تمرکز (Awareness & Focus)
این سوالات برای عمیق شدن در مسئله و کشف لایههای پنهان کاربرد دارند.
۵. و دیگر چه؟ (And what else?)
(منبع: Michael Bungay Stanier – معروف به سوال AWE که به گفته او بهترین سوال کوچینگ در دنیاست)
اولین پاسخی که مراجع میدهد معمولاً پاسخ واقعی یا کامل نیست. پرسیدن این سوال باعث میشود ذهن مراجع برای یافتن پاسخهای عمیقتر تحت فشار سازنده قرار گیرد.
۶. چالش واقعی در اینجا برای تو دقیقاً چیست؟
گاهی مراجع در مورد مشکلات دیگران یا شرایط محیطی صحبت میکند. اضافه کردن عبارت «برای تو» باعث میشود تمرکز به سمت مسئولیتپذیری خود فرد برگردد.
۷. چه چیزی را در این موقعیت نادیده گرفتهای یا نمیخواهی با آن روبرو شوی؟
یک سوال بسیار قدرتمند و چالشبرانگیز برای هدف قرار دادن «نقاط کور» (Blind spots) در ذهن مراجع.
۸. تو به این موضوع “بله” میگویی؛ پس همزمان داری به چه چیزی “نه” میگویی؟
(منبع: Michael Bungay Stanier – سوال استراتژیک)
این سوال مفهوم «هزینه فرصت» را یادآوری میکند. انجام هر کار جدید، به معنای گرفتن زمان و انرژی از کار دیگری است.
فاز ۳: کشف گزینهها و تغییر نگرش (Shifting Perspective)
زمانی که مراجع احساس بنبست میکند، این سوالات دیوارها را فرو میریزند.
۹. اگر هیچ محدودیتی (پول، زمان، ترس از شکست) وجود نداشت، همین الان چه میکردی؟
این سوال ذهن را از قید و بندهای منطقی موقت رها میکند و به سمت خلاقیت خالص سوق میدهد.
۱۰. اگر بهترین دوستت دقیقاً در همین شرایط بود، به او چه توصیهای میکردی؟
انسانها معمولاً برای دیگران مشاوران بهتری هستند تا خودشان. این سوال مراجع را از احساسات درگیرکننده خارج کرده و او را در جایگاه یک ناظر بیطرف قرار میدهد.
۱۱. چه کارهایی را باید متوقف کنی تا به این هدف برسی؟
(منبع: Marshall Goldsmith و Peter Drucker)
ما همیشه به دنبال این هستیم که چه کار جدیدی انجام دهیم. این سوال یادآوری میکند که گاهی موفقیت در «ترک کردن» عادتهای مخرب است.
۱۲. چه راه کاملاً متفاوتی برای نگاه کردن به این مسئله وجود دارد؟
(منبع: رویکرد کوچینگ شناختی-رفتاری)
یک تکنیک عالی برای قالبشکنی (Reframing) و تغییر زاویه دید.
فاز ۴: رویارویی با موانع درونی (Overcoming Interference)
هدف این سوالات، کاهش همان متغیر iii در معادله گالوی است.
۱۳. چه باور یا ترسی مانع اقدام تو شده است؟
این سوال مستقیماً ترمزهای ذهنی فرد را نشانه میرود و او را وادار به اعتراف به ترسهای درونیاش میکند.
۱۴. اگر بدترین اتفاق ممکن بیفتد، چگونه با آن روبرو میشوی و آن را مدیریت میکنی؟
اغلب ترسها به دلیل ابهام از آینده است. وقتی مراجع بدترین سناریو را تجسم و برای آن برنامهریزی کند، ترس او به شدت کاهش مییابد.
۱۵. این فرض یا باوری که داری، بر اساس چه واقعیتی است؟ آیا 100%100\%100% مطمئنی که حقیقت دارد؟
(منبع: مدل The Work اثر بایرون کتی – Byron Katie)
بسیاری از محدودیتهای ما، حقایق علمی نیستند بلکه صرفاً ساختههای ذهنی ما هستند. این سوال توهمات ذهنی را تخریب میکند.
۱۶. چه چیزی را باید رها کنی تا بتوانی به جلو حرکت کنی؟
گاهی وابستگی به یک روش قدیمی، یک شخص یا یک خاطره، لنگری است که مانع پیشرفت میشود.
فاز ۵: اقدام، تعهد و پاسخگویی (Action & Accountability)
بدون اقدام، کوچینگ صرفاً یک گفتگوی فلسفی است. این سوالات برای تبدیل بینش به عمل طراحی شدهاند.
۱۷. اولین قدم کوچک، مشخص و سادهای که میتوانی در ۲۴ ساعت آینده برداری چیست؟
اقدامات بزرگ باعث اهمالکاری میشوند. درخواست برای یک قدم بسیار کوچک، اینرسی سکون را میشکند.
۱۸. از مقیاس 111 تا 101010، چقدر برای انجام این کار متعهد هستی؟
(یک سوال کلاسیک در مدل مقیاسگذاری یا Scaling)
اگر تعهد را xxx در نظر بگیریم و مراجع عددی بگوید که در آن x≤7x \le 7x≤7 باشد، کوچ باید بپرسد: «چه چیزی لازم است تا این عدد مثلاً از 777 به 999 برسد؟»
۱۹. چگونه متوجه میشوی که در این مسیر موفق شدهای؟ (معیار سنجش تو چیست؟)
تعریف شاخصهای موفقیت توسط خود مراجع، به او احساس مالکیت و وضوح میدهد.
۲۰. چه کمکی در این مسیر از دست من برمیآید؟
(منبع: Michael Bungay Stanier – سوال تنبلانه یا The Lazy Question)
این سوال باعث میشود کوچ نقش ناجی را بازی نکند و دقیقاً بداند مراجع چه انتظاری از او دارد؛ نه بیشتر و نه کمتر.
بهترین سوالات کوچینگ در دنیا، اگر با «سکوت پس از پرسش» همراه نشوند، بیارزش خواهند بود. وقتی سوال عمیقی میپرسید، به مراجع اجازه دهید در سکوت فکر کند؛ گاهی این سکوت ممکن است 303030 تا 606060 ثانیه طول بکشد، اما دقیقاً در همان لحظه است که معجزه کوچینگ رخ میدهد.
این مطلب چه میزان برای شما مفید بود؟
میانگین امتیاز 4.7 / 5. تعداد نظرات: 58
آموزش پیشنهادی